Ladka Bhau Yojana : मुख्यमंत्र्यांच्या ‘माझी लाडकी बहीण’ योजनेच्या यशानंतर राज्य सरकारने आता बेरोजगार तरुणांसाठी मोठी घोषणा केली आहे. एकनाथ शिंदे यांच्या नेतृत्वाखाली जून २०२४ पासून ‘माझा लाडका भाऊ’ योजना राज्यभर राबविण्यात येत आहे. या योजनेअंतर्गत १२ वी उत्तीर्ण ते पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केलेल्या बेरोजगार तरुणांना प्रशिक्षणासोबत दरमहा ₹६,००० ते ₹१०,००० पर्यंत स्टायपेंड देण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. औद्योगिक, बँकिंग आणि विविध खाजगी तसेच सरकारी क्षेत्रांत रोजगार संधी उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
बेरोजगारीवर थेट प्रहार; प्रशिक्षणासोबत मानधन
राज्यातील लाखो तरुण उच्च शिक्षण पूर्ण करूनही नोकरीच्या प्रतीक्षेत आहेत. कौशल्य आणि उद्योगांच्या गरजांमधील दरी कमी करण्यासाठी सरकारने ही योजना सुरू केली आहे. प्रशिक्षण कालावधीत उमेदवारांना प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव दिला जातो आणि त्यानुसार स्टायपेंड थेट बँक खात्यात जमा केले जाते. १२ वी उत्तीर्ण तरुणांना ₹६,०००, आयटीआय किंवा डिप्लोमा धारकांना ₹८,००० आणि पदवीधर/पदव्युत्तर उमेदवारांना ₹१०,००० प्रतिमहिना मानधन दिले जाते. पात्रता आणि कामगिरीनुसार स्टायपेंड वाढवण्याची शक्यता प्रशासनाने सूचित केली आहे.
योजनेची रचना आणि अंमलबजावणी
‘माझा लाडका भाऊ’ योजनेची नोंदणी आणि रिक्त जागांची माहिती MahaSwayam Portal या अधिकृत पोर्टलवर उपलब्ध आहे. कौशल्य, रोजगार आणि उद्योजकता आयुक्तालयाच्या माध्यमातून ही योजना अंमलात आणली जाते. उमेदवारांना त्यांच्या शैक्षणिक पात्रतेनुसार आणि जिल्हानिहाय उपलब्ध रिक्त जागांनुसार अर्ज करता येतो. निवड प्रक्रियेनंतर प्रशिक्षणास सुरुवात होते आणि प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर संबंधित क्षेत्रात नोकरीची संधी उपलब्ध करून दिली जाते.
कोण पात्र? स्पष्ट निकष जाहीर
या योजनेसाठी अर्जदार महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा. किमान शैक्षणिक पात्रता १२ वी उत्तीर्ण असावी; आयटीआय, डिप्लोमा, पदवी किंवा पदव्युत्तर पदवीधर उमेदवारही अर्ज करू शकतात. वयोमर्यादा १८ ते ६५ वर्षे आहे. अर्जदाराचे बँक खाते आधारशी लिंक असणे अनिवार्य आहे. तसेच संबंधित पोर्टलवर नोंदणी केलेली असणे आवश्यक आहे. शासनाने पारदर्शकता राखण्यासाठी डिजिटल पडताळणीची प्रक्रिया सक्तीची केली आहे.
आवश्यक कागदपत्रांची यादी
अर्जासाठी आधार कार्ड, आधारशी लिंक असलेले बँक खाते तपशील, मोबाईल नंबर, निवास प्रमाणपत्र, उत्पन्न प्रमाणपत्र, शैक्षणिक गुणपत्रिका आणि पासपोर्ट आकाराचा फोटो आवश्यक आहे. कागदपत्रे अपलोड केल्यानंतर अर्जाची पडताळणी केली जाते.
ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया सोपी
अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन “CMYKPY नोंदणी आणि रिक्त जागा बुकिंग” लिंकवर क्लिक करावे. नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर ‘रिक्त जागा यादी’ पर्यायातून जिल्हा आणि पात्रतेनुसार उपलब्ध पदे निवडावी. त्यानंतर ‘अर्ज करा’ पर्यायावर क्लिक करून अर्ज सादर करावा. निवड झाल्यानंतर प्रशिक्षण कालावधीत स्टायपेंड दरमहा थेट खात्यात जमा केले जाते.
अर्जाची स्थिती कशी तपासाल?
पोर्टलवर लॉगिन करून ‘रोजगार’ विभागातील ‘Job Application Status’ पर्याय निवडल्यास अर्जाची सद्यस्थिती पाहता येते. यामुळे उमेदवारांना कार्यालयीन फेऱ्या टाळता येतात आणि संपूर्ण प्रक्रिया पारदर्शक बनते.
औद्योगिक क्षेत्रासाठी कुशल मनुष्यबळ
तज्ज्ञांच्या मते, ही योजना राज्यातील उद्योगांसाठी कुशल मनुष्यबळ उपलब्ध करून देण्यास मदत करेल. प्रशिक्षणाद्वारे उमेदवारांना प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव मिळाल्याने उद्योगांच्या गरजांनुसार त्यांचे कौशल्य विकसित होईल. यामुळे बेरोजगारी दर कमी होण्यास हातभार लागू शकतो.
तरुणांची उत्सुकता आणि प्रतिसाद
योजना जाहीर झाल्यानंतर राज्यातील तरुणांमध्ये मोठी उत्सुकता निर्माण झाली आहे. विशेषतः ग्रामीण आणि निम्न उत्पन्न गटातील तरुणांसाठी ही योजना आर्थिक आधार ठरत आहे. प्रशिक्षणासोबत मिळणारे मानधन त्यांच्या कुटुंबाच्या गरजा भागविण्यास सहाय्यभूत ठरत आहे.
सरकारचा दीर्घकालीन दृष्टिकोन
राज्य सरकारचे म्हणणे आहे की, ‘माझा लाडका भाऊ’ योजना ही केवळ स्टायपेंड देणारी योजना नसून कौशल्य विकास आणि दीर्घकालीन रोजगार निर्मितीचा महत्त्वाचा टप्पा आहे. भविष्यात अधिक क्षेत्रे आणि उद्योग या योजनेशी जोडण्याचा विचार सुरू आहे. डिजिटल प्लॅटफॉर्मद्वारे पारदर्शकता वाढवून मोठ्या प्रमाणावर तरुणांना रोजगाराच्या मुख्य प्रवाहात आणण्याचे उद्दिष्ट सरकारने ठेवले आहे.
एकूणच, ‘माझा लाडका भाऊ’ योजना ही महाराष्ट्रातील बेरोजगार तरुणांसाठी मोठी संधी ठरत आहे. प्रशिक्षण, अनुभव आणि आर्थिक सहाय्य या त्रिसूत्रीवर आधारित ही योजना राज्याच्या रोजगार धोरणातील महत्त्वाचा टप्पा मानली जात आहे.